Oudste cisterciënzerstichting

Bommende was de oudste cisterciënzerstichting in Nederland. Abt Robert van Brugge ontving tijdens zijn bestuur van de Duinenabdij in 1153 ‘heel het eiland van Bommenede’ met tiendeland in Westvoorne als aalmoes. Bij de stichting van Ter Doest in 1174 stond de Duinenabdij Bommede af aan Ter Doest. Op 29 november 1189 nam paus Clemens III de abt en de monniken van Ter Doest in zijn bescherming en bevestigde hen ondermeer in hun kloosterregel en in hun bezittingen, waaronder ‘Bomne en Scouden’ (Bommenede en Schouwen) in Zeeland. In Bommenede lag een grangia, een uithof, waarvan de bewoners zich vooral op handenarbeid toelegden.

Zoutpannen

Omdat de monniken van Ter Doest Dirk van Voorne dienstbaar waren door zijn overstroomde heerlijkheid te bedijken, schonk hij hen in 1220 tien gemeten land in Bommenede. Als voorwaarde werd gesteld dat de opbrengst niet alleen voor de bewoners van de hoeve was, maar ook voor het levensonderhoud van de monniken zelf. Zo mochten zij onder andere zoutpannen graven (‘darinck delven’).

Bommenede abdijschuur
De vroeggotische abdijschuur (14e eeuw) van de Cisterciënzerabdij ter Doest in Lissewege (B). Mogelijk heeft dit type schuur ook in Bommenede gestaan.

Overstromingen

Op 8 juni 1571 werden commissarissen naar Bommenede gezonden om bezwaren aan te horen over de betalingen. De pastoor van Zonnemaire verzocht om vrijstelling van belasting over 40 gemeten land. Dat deden ook de kartuizers van klooster Sion in Noordgouwe, die eveneens land in Zonnemaire hadden. Door overstromingen dreigde er armoede voor de kloosters.

Bommenede kaart
Op de kaart van Verburcht uit 1673 is het gehavende Bommenede weergegeven. Er staan nog enkele huizen en een molen. De stormvloed van 1682 gaf de genadeklap. De gele stippellijn markeert de huidige situatie. De werkhaven is aangelegd na de ramp van 1953. Omdat de restanten van Bommenede in de vaargeul en haven liggen mag er niet gedoken worden!

De stormvloed van 26 januari 1682 zette het definitieve einde van Bommenede in. De restanten van Bommenede werden op 23 september 1686 Zeeuws gebied, nadat het eerder onder Zuid-Hollands grondgebied viel. Later werd een groot deel van de polder herdijkt.

Bekijk Cisterciënzer Uithof in Bommenede op de route kaart

Terug naar Kloosters